Maliye beyanlarını gönderdiğim, müşterim olan matbaaya yeni bir kartvizit tasarımı çalışmak için gitmiştim. Ayak üstü laflarken, bir müşterisi daha önce vermiş olduğu siparişleri almak için matbaaya girdi. Yaptırmış olduğu cepli dosyalar dikkatimi çekince sohbet emek için söze başladım.

Nedir bu Türkiye Salep Üreticileri Partalı? Diye sordum.

Başladı anlatmaya, bana çok mantıklı bir iş olarak geldi, bence denemeye değer, şayet mantıklı gelirse deneyen kişiye de, üretim yapıp para kazanabilir.

En güzel tarafı bir ay üretim yap on bir ay izin kullan. Vallahi mis gibi iş.

Anlatılırken böylede, işin gerçekten böyle olup olmadığını deneyip test etmek lazım. Ekmeden ben bilemem. Bende anlatan arkadaşın sözlerini iletiyorum.

Salep Orkidesi yetiştiriciliği;

Kış aylarının acımasız ve dondurucu soğuğunun buğulanmış camlarının ardında tüten bir fincan sıcak Salep, kim sevmez ki? Yazarken bile mis gibi kokusu burnumun kemiğini sızlattı.

Ya da yaz sıcağında damağımızdan eriyerek akan Maraş dondurmasının tarif edilemez o tadı…

Hepimizin hafızasında vermiş olduğum iki örnekte mutlaka daha evvelden yer etmiş ve yaşanmıştır. Salep, çocukluğumuzun en masum, tanıdık bir lezzetidir. Ancak pek azımız bu eşsiz aromanın ardındaki gerçek kahramanı; dağların eteklerinde, orman altlarında sessizce açan o narin yabani orkideyi tanır. Yüzyıllardır Anadolu topraklarının gizli kalmış bir cevheri olan salep orkidesi, ne yazık ki uzun yıllar boyunca bilinçsizce doğadan sökülen, kıymeti bilinmeyen fakat pazar değeri çok fazla bilinmeyen, konuşulmayan bir "doğa bitkisi" olarak kaldı.

Türkiye Salep Üreticileri Portalı (TSÜP) yetkilisi ile ayaküstü konuşurken zihnimde tek bir düşünce belirdi: Bizler neden ve niçin kullanırken inanılmaz keyif aldığımız bu orkideyi tarım alanlarımızda yetiştirerek hanemize para olarak dönmesini engelliyoruz. Niye bu güne kadar düşünüp ekmedik?

Anadolu coğrafyası, orkide türlerinin çeşitliliği bakımından dünyanın en zengin gen merkezlerinden biri. Ancak bu zenginlik, uzun yıllar boyunca korumasız bir şekilde doğadan kontrolsüzce toplanarak tüketildi. Salep yumrusunun bir fincana veya bir külaha dönüşmesi için ödenen ekolojik bedel her geçen gün ağırlaşıyordu. İşte tam bu noktada tarımsal ilgi ve alakanın devreye girmesi gerekiyordu: Doğadan sökmek değil, toprağa ekmek; tüketmek değil, ekerek yaşatarak çoğaltmak.

Salep orkidesi yetiştiriciliği, artık birkaç meraklının bireysel çabasından sıyrılarak organize, bilinçli ve ticari potansiyeli yüksek bir sektöre dönüşüyor. Doğru toprak yapısını, doğru iklim koşullarını ve doğru dikim tekniklerini bilen bilinçli üreticiler sayesinde, salep artık doğanın dengesini bozmadan ekonomik katma değere dönüştürülebiliyor.

Geleneksel tarımın en büyük çıkmazlarından biri daima bilgi eksikliği ve pazara erişim zorluğu olmuştur. Anadolu’nun bir köyünde emek veren çiftçi, ürettiği nadide mahsulü kime, hangi fiyata satacağını bilemez; şehirdeki yatırımcı ise güvenilir fideye veya teknik bilgiye ulaşmakta zorlanır.

Dünya genelinde dondurma endüstrisinden ilaç sanayisine, kozmetikten gıda katkı maddelerine kadar uzanan devasa bir salep talebi mevcut. Kaliteli salebin piyasadaki kilogram değeri göz önüne alındığında, bu bitkiye tarım dünyasında "beyaz altın" yakıştırması yapılması kesinlikle tesadüf değil.

Türkiye’nin gelecekteki tarım ihracatı için kritik bir kapı aralanıyor. Katma değeri düşük tonlarca tarım ürünü ihraç etmek yerine; gramajı küçük, ekonomik değeri devasa ve coğrafi aidiyeti güçlü salep gibi niş ürünlere odaklanmak, ülke ekonomisine doğrudan taze kan sağlayacaktır. Salep orkidesini doğru işleyip, kurutup, paketleyerek uluslararası standartlarda dünya pazarına sunabildiğimiz gün, tarımsal gelir dengesinde bambaşka bir seviyeye ulaşacağız.

Fakat madalyonun diğer yüzünü de unutmamak gerek: Salep orkidesi yetiştiriciliği bir "kısa yoldan zengin olma" formülü değildir. Toprağın dilinden anlamayı, biyolojik ritmini takip etmeyi, özen göstermeyi ve her şeyden önemlisi sabretmeyi şart koşar. Yumrunun toprak altındaki gelişimini beklemek, doğanın takvimine saygı duymaktır.

Bu bitkinin değeri, emeklerin karşılığını fazlasıyla verir.

Bugün salep orkidesi yetiştiriciliğine adım atan her çiftçi ve girişimci, yalnızca kendi geleceğine değil, bu kadim toprakların genetik mirasına sahip çıkıyor. Sürdürülebilir tarım teknikleri, dijital pazar yerleri ve kurumsal iş birlikleri bir araya geldiğinde; Anadolu'nun bu nadir çiçeği sadece kış günlerimizi ısıtmakla kalmayacak, Türkiye'nin tarımsal kalkınmasında parlayan yeni bir yıldıza dönüşecektir.

Toprağı sevgiyle, aklını bilgiyle besleyenlerin yolu açık olsun.

Saygılarımla….