Önce enflasyon, sonra gelir vergisi!

Evvela maaşların on aylık, on bir aylık enflasyon karşısında çok yüksek oranda değer kaybederken, ardından da kademeli olarak artış gösteren gelir vergisi diliminden dolayı bordro mahkumu çalışanlarımızın aldıkları maaşların nasıl kuşa çevrildiğini ele alarak gözlerinizin önüne sermek ve buradaki sıkıntının altını bir kez daha çizmek istedim.

Bunu da yazıma geçmeden, daha çocuk yıllarımda rahmetli anneannemden dinlediğim bir cin hikayesi ile süslemeye çalışacağım. Keyifle okumanızı dilerim.

Bir varmış, bir yokmuş… Vaktiyle sırtında büyük bir kambur taşıyan bir adam varmış. Bir gün yolu cinlerin bulunduğu bir yere düşmüş. Cinlerle güzel vakit geçirmiş, gönüllerini kazanmış. Onlar da bu adama bir iyilik yaparak sırtındaki kamburdan kurtulmasını sağlamışlar. Kamburu sırtından alınan adam büyük bir memnuniyetle başına gelenleri herkese anlatmaya başlamış.

Bu olayı duyan başka bir kamburu olan kişi de, aynı umutla kamburumu sırtımdan alırlar ümidiyle cinlerin yanına gitmiş. O da sırtındaki yükten kurtulacağını düşünüyormuş en başta. Ancak işler umduğu gibi gitmemiş. Cinler adamı sevmemişler ve ceza olarak ta diğer kambur insandan aldıkları kamburu da bu kambur insana eklemişler. Sonunda bir kamburla gittiği yerden iki kamburla dönmüş zavallı insan.

Halk arasında anlatılan bu hikâye, bugün ücretli çalışanların yaşadığı ekonomik sıkıntıları hatırlatıyor. Çünkü bordrolu çalışanların sırtına da adeta kambur kambur üstüne yükleniyor.

Sakın ola bana kamburu anladık, niye kambur üstüne kambur olduğunu da birazdan anlayacağız, bu kamburları üst üste kocan cin kim diye sormayın. Vallahi çok alınırım. Ben nereden bileyim.

İlk kambur enflasyon!

Yılın başında belirlenen maaş, daha yıl tamamlanmadan yükselen fiyatlar karşısında satın alma gücünü kaybediyor. Çalışan aynı maaşı alıyor ama markette, pazarda, faturalarını öderken aynı ihtiyaçlarını karşılayamıyor. Maaş bordrosunda görünen rakam değişmese bile o paranın gerçek değeri her geçen ay biraz daha azalıyor.

İkinci kambur ise gelir vergisi!

Özellikle asgari ücretin üzerinde maaş alan bordrolu çalışanlar, yıl içinde kümülatif vergi matrahları yükseldikçe daha yüksek gelir vergisi dilimlerine geçebiliyor. Böylece enflasyonun satın alma gücünden götürüyor ve vergi dilimlerinin net ücret üzerindeki etkisi de ekleniyor da ekleniyor.

Burada önemli bir ayrıntıyı da belirtmek gerekir: Vergi dilimi yükseldiğinde çalışanın bütün maaşı bir anda yeni orandan vergilendirilmez. Yalnızca ilgili üst dilime giren kısım o orandan vergilendirilir.

Ancak yıl içinde artan vergi kesintileri, çalışanın eline geçen net ücret üzerinde yine de hissedilir bir baskı oluşturuyor. Ne demek istediğimi yaşamayan bilmez. Neredeyse 18 sene bordro mahkumu olarak kaldığım için iyi bilirim.

Bir başka ifadeyle çalışan, önce enflasyonun kamburunu taşıyor, ardından vergi dilimlerinin etkisiyle ikinci bir yükle karşılaşıyor.

Üstelik bu çalışan, yıl boyunca adeta ringde mücadele eden bir boksör gibi… Bir raunt da hayat pahalılığından darbe alıyor, diğer raunt dada vergi kesintilerinin etkisiyle sarsılıyor. Her defasında ayağa kalkıp ailesini geçindirmeye, evinin ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyor.

Ekonomi politikalarını ve ücret-vergi düzenlemelerini belirleyen karar vericilerin, bordroda yazan rakam kadar çalışanın eline geçen net ücreti ve bu ücretin satın alma gücünü de dikkate alması gerekiyor. Ücret politikaları oluşturulurken yıl içindeki enflasyon kaybı ve vergi tarifelerinin çalışan üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Şimdi sormak gerekiyor:

Çalışanın sırtındaki bu iki kamburu hafifletecek adımlar ne zaman atılacak?