Herhangi bir insana bir lakap yakıştırmak özellikle dinimizce hiç hoş karşılanmamıştır. Hele ki bir kusurunu hatırlatabilecek bir ön ad ( lakap ) örf ve adetlerimizde de oldukça ayıplanmaktadır. Çok yanlış biliyorum lakin bir şeyi vurgulamak ve anlatırken altını çizmek, biraz da konuya dikkat çekmek için bilerek bende kullandım.

Veli bir fabrikada üretim işçisi, yağız bir delikanlı, yapılı yakışıklı bir çalışan. Boy pos, gücü yerinde. Bekar, daha aklı birkaç karış havada bir arkadaşımız.

Fabrikada havayla çalışan makinalarda üretime destek veriyor. Çalıştığı makine iş sağlığı ve güvenliğine uygun olarak yapılmış bir makine. Makinada ve iş güvenlik tedbirlerinde hiç bir sıkıntı yok. Her hangi bir iş kazasına mahal vermeme adına parçayı makinaya bağlıyorsun ve iki ( sağ ve sol ) elinle aynı anda butonlara bastığın zaman makine devreye giriyor. Yani makinanın çalışması için iki elini de işlem gören parçadan uzaklaştırmak için iki ayrı yerde buton yapmışlar ve her ikisine de aynı anda bastığında makine işlem yapıyor. Makinayı imal edenler güzel düşünmüşler. Çalışma şartlarına uygun, çalıştığın müddetçe Allah’ın izniyle hiçbir şey olmaz.

Ama bizim Veli arkadaşımız parmaksız. Lakabı da zaten bundan dolayı parmaksız Veli.

NE OLDU Kİ ACABA ?

Veli arkadaşımız daha hızlı üretim yapmak ve belli sayıda üretimi daha kısa zamanda yaparak kendisine daha fazla boş zaman oluşturabilmek için butonlardan birini üzerini bantlayarak her zaman basılı konuma getiriyor ve bir eliyle diğer butona basarken boşta kalan eliyle de makinadaki parçaları çok hızlı bir şekilde takıp çıkartabiliyor. Tabii ki bu arada daha kısa zamanda daha fazla parça çıkararak sigara içmek, tuvalet koridorlarında oraya gelen işçilerle konuşmak için kendine çok daha fazla zaman ayırabiliyor. Veli bir gün makinaya elini kaptırıyor ve parmağının bir tanesi ilk boğum yerinden makinaya sıkışarak kopuyor. Makinanın kusuru olmayabilir ama bunu ustabaşı görerek çalışmasına izin vermemeliydi. Evet, baktığımızda çalışan Veli suçlu lakin işverenin burada hiç mi kusuru yok?

Vardır dediğinizi duyar gibiyim. Hiçbir işveren işyerinde bir iş kazası yaşanmasını istemez. İstediğin kadar son teknoloji ile çalışan makinayı koy, bütün iş tedbirlerini al, uygula ama ben bu tedbirleri aldım diye denetimi ihmal et. Bak şimdi olmadı. Ustabaşı mutlaka sürekli makinada çalışan arkadaşları denetlemeliydi. Anlatacağım.

Evet anladığınızı zannediyorum, bu günkü konumuz :

İş Kazaları ve Tehlike ile karşılaşan işçinin çalışmaktan kaçınma hakkı.

İşçi iş görme edimini ifa ederken işverenin talimatlarına uymakla yükümlüdür.

İşveren emri altında çalışan işçisini korumakla yükümlüdür. Çünkü işçinin yapmış olduğu iş, işçinin yaşamını ve vücut bütünlüğünü tehlikeye sokabilmektedir.

İŞVERENİN ÇALIŞANINI KORUMA BORCU VE SORUMLULUKLARI

İşverenin işçiyi koruma borcu, iş yerinde iş sağlığı ve güvenliği ( İSG ) tedbirlerini almasını zorunlu kılar. İşverenler, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek adına şu temel görevleri yerine getirmelidirler.

ÖNLEM ALMA : kanunda belirtilen tüm teknik ve idari tedbirleri titizlikle uygulamak,

EĞİTİM VERME : çalışanları karşı karşıya kalabilecekleri riskler ve önlemler konusunda eğitmek,

DENETLEME : alınan önlemlere uyulup uyulmadığını düzenli olarak kontrol etme mecburiyetindedir.

Ben çalışanın maaşını tam vaktinde ödüyorum, dört çeşit yemek veriyorum, bende herkes sigortalı çalışıyor demeyle patronluk olmuyor. Aynı zamanda bütün iş güvenliği tedbirlerini alarak birde denetlemek gerekiyormuş.

Peki İşçi Sağlığı ve Güvenliğinin işverenin ihmali durumunda karşılaşabileceği yaptırımlar nelerdir?

İşverenler için ağır mali ve hukuki yaptırımlar bulunmaktadır.

İdari para cezaları, maddi ve manevi tazminat yükümlülükleri ve rücu hakkı.

Rücu Hakkı : İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle SGK tarafından işçiye bağlanan aylıkların ( malullük, emeklilik vb. ) işverenin kusuru oranında işverenden geri talep edilmesi.

İŞÇİNİN ÇALIŞMAKTAN KAÇINMA VE FESİH HAKKI

Tehlike ile karşılaşan işçiler, yasalarca koruma altına alınmışlardır.

ÇALIŞMAKTAN KAÇINMA : İş sağlığı ve güvenliği tedbirleri alınıncaya kadar işçinin çalışmayı durdurma hakkı vardır. Bu süreçte işçinin ücreti ve diğer hakları saklıdır.

HAKLI NEDENLE FESİH : İşçi sağlığı ve Güvenliği kurulu veya işçinin talebine rağmen gerekli önlemlerin alınmadığı durumlarda işçi, 4857 sayılı iş kanununun 24/1 maddesi uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

Sonuç olarak İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyum, sadece kanuni bir zorunluluk değil, hem işçinin can güvenliğini sağlamak hem de işvereni ağır tazminat ve cezalardan korumak adına hayati bir durumdur. Saygılarımla…

.